Projekt

USTAWA

z dnia…………………

o zmianie ustaw Kodeks karny wykonawczy i Kodeks karny

Art. 1. W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2019 r. poz. 676) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 116a w pkt 9) kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje po nim pkt 10) w brzmieniu:

„10) będąc skazanym, o którym mowa w art. 136b, wykonywać ćwiczeń fizycznych, których celem jest zwiększenie masy mięśniowej.”;

2) po art. 136a wprowadza się art. 136b w brzmieniu:

„Art. 136b. Skazanym za przestępstwa popełnione z użyciem przemocy lub groźbą jej użycia nie wolno korzystać z siłowni i wszelkich urządzeń przeznaczonych do wykonywania ćwiczeń fizycznych, których celem jest zwiększenie masy mięśniowej.”.

3) w  art. 143:

a) w § 1 pkt 8) kropkę zastępuje się przecinkiem i wprowadza po nim pkt 9) w brzmieniu:

„9) podawanie posiłków o obniżonych walorach smakowych przez okres do 14 dni.”,

b) po § 3 dodaje się § 4 w brzmieniu:

„§ 4. Minister Sprawiedliwości określi w drodze rozporządzenia sposób wykonania kary dyscyplinarnej, o której mowa w § 1 pkt 9), biorąc pod uwagę dotychczasowe doświadczenia innych państw stosujących taką karę dyscyplinarną.”;

4) w art. 145 uchyla się § 3;

5) w art. 146 § 1 po pierwszym zdaniu dodaje się zdanie: „Karę określoną w art. 143 § 1 pkt 9) można jednak wymierzyć łącznie z inną karą.”.

Art. 2. W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1600 z późn. zm.) wprowadza się następujące zmiany:

1) po art. 231b dodaje się art. 231c w brzmieniu:

„Art. 231c. § 1. Funkcjonariusz Służby Więziennej, który nie zawiadamia niezwłocznie dyrektora zakładu karnego o przestępstwie popełnionym na jego terenie, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

§ 2. Dyrektor zakładu karnego, który nie zawiadamia niezwłocznie organu powołanego do ścigania przestępstw o przestępstwie popełnionym na terenie zakładu, którym kieruje, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.”;

2) po art. 264a dodaje się art. 264b w brzmieniu:

„Art. 264b. § 1. Skazany odbywający karę pozbawienia wolności, który w okresie 6 miesięcy dopuszcza się 10 przekroczeń w rozumieniu art. 142 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy, podlega karze pozbawienia wolności do 6 miesięcy.

§ 2. Ściganie następuje na wniosek dyrektora zakładu karnego.”.

Art. 3. Ustawa wchodzi w życie z dniem…………………………………

1. Przedstawienie celu ustawy i stanu obecnego

W obecnym stanie prawnym skazani, którzy dopuścili się przestępstw z użyciem przemocy lub groźby jej użycia mogą w zakładach karnych korzystać z więziennych siłowni, rozwijając przez to masę mięśniową. Sytuacja taka jest aberracją, albowiem podatnik finansuje w ten sposób osobom skazanym za agresję możliwość skuteczniejszego dokonywania zamachów na inne osoby po opuszczeniu zakładu karnego.

W obecnym stanie prawnym wymierzenie skazanemu kary dyscyplinarnej osadzenia w celi izolacyjnej wymaga pisemnej opinii lekarza lub psychologa co do możliwości jej odbycia przez skazanego, a gdy wymiar kary ma przekraczać 14 dni, także zgody sędziego penitencjarnego. Uregulowanie to stanowi źródło dodatkowych obowiązków związanych z wypełnianiem dokumentów przez różne osoby zaangażowane w postępowanie wykonawcze i tym samym niepotrzebnie utrudnia utrzymanie dyscypliny w zakładach karnych. Art. 145 § 5 tej ustawy już dopuszcza odroczenie wykonania tej kary dyscyplinarnej po zasięgnięciu opinii lekarza. Jest to dostateczny środek eliminacji stosowania tej kary w stosunku do skazanych, których stan zdrowia stanowi przeciwwskazanie do takiego ukarania. Art. 148 § 1 natomiast wyposaża sędziego penitencjarnego w kompetencję do następczego wstrzymania lub nawet uchylenia kary dyscyplinarnej. W tych okolicznościach art. 145 § 3 k. k. w. w obecnym brzmieniu stanowi wyraz mnożenia bytów ponad miarę i należy go uchylić.

W obecnym stanie prawnym nie istnieje środek mogący skłonić skazanego uporczywie naruszającego dyscyplinę więzienną do zachowania zgodnego z prawem.

Choć przepisy Kodeksu postępowania karnego nakładają na instytucje państwowe obowiązek zawiadamiania o przestępstwach ujawnionych w związku z ich działalnością, obowiązek ten bywa w praktyce z różnych względów ignorowany w działalności zakładów karnych. Rozwiązaniem preferowanym z punkty widzenia wygody lub korzystnej „statystyki” częstokroć okazuje się zastosowanie kary dyscyplinarnej. Taka sytuacja, de facto nie mająca żadnego oparcia w przepisach prawa, nie może być tolerowana, ponieważ popełnienie przestępstwa na terenie zakładu karnego (np. znęcanie się nad współosadzonym, udział w bójce, znieważenie funkcjonariusza SW) świadczy o szczególnej demoralizacji i poczuciu bezkarności skazanego.

Obecnie polski porządek prawny nie zna instytucji kary dietetycznej stosowanej wobec osadzonych w zakładach karnych. Rozwiązanie takie jest tymczasem z powodzeniem stosowane w USA w formie potrawy nazywanej NUTRALOAF. Choć stosowany przepis na potrawę dyscyplinarną zapewnia skazanym dostarczenie wszystkich składników odżywczych, kara taka uważana jest za bardzo dolegliwą. W niektórych stanach została ona zakazana przez stanowe sądy najwyższe jako naruszająca zakaz tortur. Jej stosowanie w Polsce mogłoby przyczynić się do wzmocnienia dyscypliny w zakładach karnych.

2. Przedstawienie stanu postulowanego

Projekt wyłącza możliwość korzystania przez skazanych za przestępstwa popełnione z użyciem przemocy lub groźbą jej użycia z siłowni i wszelkich urządzeń przeznaczonych do wykonywania ćwiczeń fizycznych, których celem jest zwiększenie masy mięśniowej. Nadto wykonywanie takich ćwiczeń przez tę kategorię skazanych w innych okolicznościach (np. w celi, przy pomocy worków napełnionych wodą) będzie zakazane przez Kodeks karny wykonawczy, a naruszenie tego zakazu będzie stanowić przekroczenie, mogące skutkować ukaraniem karą dyscyplinarną przez administrację zakładu karnego.

W postulowanym stanie prawnym karę dyscyplinarną osadzenia w celi izolacyjnej będzie można wymierzyć bez uprzedniej opinii lekarza, psychologa oraz bez zgody sędziego penitencjarnego.

W postulowanym stanie prawnym skazany odbywający karę pozbawienia wolności, który w okresie 6 miesięcy dopuści się 10 przekroczeń w rozumieniu art. 142 § 1 k. k. w., podlegać będzie karze pozbawienia wolności do 6 miesięcy. Ściganie następować będzie na wniosek dyrektora zakładu karnego.

Projekt wprowadza nowe typy przestępstwa  – niezgłoszenie przez funkcjonariusza SW faktu popełnienia przestępstwa na terenie ZK dyrektorowi ZK oraz niezgłoszenie przez dyrektora ZK takiego przestępstwa organom ścigania.

Nowelizacja wprowadza do katalogu kar dyscyplinarnych stosowanych względem skazanych na karę pozbawienia wolności nową karę dyscyplinarną podawania posiłków o obniżonych walorach smakowych przez okres do 14 dni. Metodę stosowania tej kary, w szczególności zaś przepisy stosowane przy przyrządzaniu karnych posiłków, zaczerpnąć należy z doświadczenia USA. Zadanie to powierzone zostaje Ministrowi Sprawiedliwości, który sposób wykonania nowej kary dyscyplinarnej określi w drodze rozporządzenia, biorąc pod uwagę doświadczenia państw stosujących tę karę.

Ze względu na specyfikę tej kary umożliwione będzie jej łączenie z inną karą, np. osadzeniem w celi izolacyjnej lub pozbawieniem paczek żywnościowych.

3. Przewidywane skutki

Skutkiem nowelizacji będzie istotne i wszechstronne zaostrzenie dyscypliny w zakładach karnych.

4. Źródło finansowania, jeżeli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenia budżetu państwa lub budżetu jednostek samorządu terytorialnego

Nie dotyczy.

5. Zgodność z prawem Unii Europejskiej

Projekt jest zgodny z prawem Unii Europejskiej.